Komu strategia DSR najbardziej się opłaca?

Transformacja energetyczna w Polsce nabiera tempa, a przedsiębiorstwa stają przed wyzwaniem rosnących kosztów energii i coraz większej zmienności rynku. W tym kontekście pojawia się rozwiązanie, które w Europie zyskuje na znaczeniu już od lat, a w Polsce bardzo szybko obecnie się rozwija. Mowa o Demand Side Response, czyli DSR. To strategia, która pozwala firmom nie tylko oszczędzać, lecz także zarabiać na swojej elastyczności energetycznej. Ale czy rzeczywiście każdemu opłaca się z tego korzystać?

Spis treści:

1. Czym właściwie jest DSR?
2. Dla kogo DSR ma sens ekonomiczny?
3. Bariery i wyzwania dla uczestników DSR
4. Jak ocenić opłacalność DSR w MŚP?

Czym właściwie jest DSR?

Demand Side Response, czyli DSR, to dziś jedno z najprzydatniejszych narzędzi w arsenale przedsiębiorstw, które chcą oszczędzać na energii i jednocześnie uczestniczyć w stabilizacji systemu elektroenergetycznego. 

DSR to w praktyce umiejętność elastycznego zarządzania swoim poborem energii – tymczasowego zmniejszenia zużycia, przesunięcia go w czasie lub wykorzystania własnych źródeł (np. magazynu czy agregatu) w reakcji na sygnał rynkowy lub prośbę operatora sieci. W Polsce mechanizmy DSR funkcjonują przede wszystkim w ramach rynku mocy i w ostatnich latach zyskały znaczenie jako alternatywa dla budowy nowych źródeł szczytowych. Demand Side Response jest priorytetowy dla integracji z rosnącym udziałem odnawialnych źródeł energii (OZE) i pomaga stabilizować sieć.

Dla kogo DSR ma sens ekonomiczny?

Strategia DSR jest najbardziej opłacalna dla przedsiębiorstw, które mają znaczące zużycie energii oraz zachowują elastyczność w procesach produkcyjnych.

Najlepiej sprawdza się więc w dużych i średnich zakładach przemysłowych, w których część procesów można przesunąć lub chwilowo ograniczyć, np. w chłodniach i magazynach mroźniczych, w centrach logistycznych z regulowaną pracą systemów HVAC oraz w dużych obiektach handlowych i usługowych, w których klimatyzacja i wentylacja mogą być modulowane. Korzyści odnoszą również branże takie jak przemysł spożywczy (duże piekarnie, zakłady przetwórstwa), chemiczny czy papierniczy.

Firmy posiadające własne źródła energii lub magazyny energii zyskują dodatkowo możliwość wykorzystania własnej infrastruktury w ramach DSR, co zwiększa rentowność tej strategii. Umożliwia to także arbitraż cenowy, czyli wykorzystanie zmagazynowanej energii, gdy jej ceny na rynku są wysokie, co dodatkowo zwiększa przychody.

Jednocześnie agregacja wielu mniejszych podmiotów pozwala wejść do DSR firmom o niższej mocy przyłączeniowej, co otwiera drogę dla większej liczby MŚP.

Przeczytaj także: Usługa DSR w optymalizacji kosztów biznesowych.

Bariery i wyzwania dla uczestników DSR

Nie każda firma odniesie korzyści z DSR od razu. Największe wyzwania to koszty wdrożenia systemów pomiarowych, automatyzacji i konieczność opracowania odpowiednich procedur wewnętrznych.

Firmy muszą zbudować procedury pozwalające bezpiecznie ograniczać lub przesuwać zużycie energii. Brak doświadczenia w zarządzaniu elastycznością, opór pracowników oraz niejasne procedury decyzyjne mogą obniżyć efektywność udziału w DSR. 

Należy również uwzględnić ryzyko operacyjne, takie jak spadek jakości produkcji w wyniku tymczasowego wyłączenia maszyn. Ponadto, firmy muszą liczyć się z kosztami audytu technicznego i przygotowania do programu.

Warto również przeprowadzić symulacje przychodów i kosztów przed wdrożeniem, aby oszacować realny wpływ na finanse przedsiębiorstwa. Niewywiązanie się z obowiązku redukcji w razie sygnału operatora może skutkować wysokimi karami finansowymi, dlatego DSR wymaga precyzyjnego planowania.

Jak ocenić opłacalność DSR w MŚP?

Dla małych i średnich przedsiębiorstw ważne jest określenie, które odbiory mogą być bezpiecznie przesunięte lub ograniczone i jaką redukcję mocy można zaoferować rynkowi. Dobrym pierwszym krokiem jest audyt, który pozwoli oszacować potencjalny wpływ na procesy i przychody. Następnie można przeprowadzić pilotaż w najbezpieczniejszym procesie, np. w magazynie chłodniczym. Dzięki zebranym danym firma może obliczyć rzeczywiste przychody i koszty, określić wpływ na produkcję i podjąć decyzję o dalszym wdrożeniu DSR.

Firmy mogą także skorzystać z agregatora, który łączy elastyczność wielu podmiotów w jeden portfel, obniżając progi wejścia i zwiększając efektywność ekonomiczną programu. Agregator pełni rolę pośrednika, który bierze na siebie wszelkie formalności i ryzyka, udostępniając firmie gotową infrastrukturę do redukcji mocy. W zamian pobiera prowizję od uzyskanych przychodów. W praktyce takie rozwiązania pozwalają MŚP wejść w DSR bez dużych nakładów inwestycyjnych i przy minimalnym ryzyku dla procesów produkcyjnych.

Przeczytaj także: Jak firmy mogą zyskać na elastyczności energetycznej?

Źródła:

1. Ocena wystarczalności zasobów na poziomie krajowym 2025 – 2040, Polskie Sieci Elektroenergetyczne, listopad 2024.
2. Rynek Mocy – gwarancją bezpiecznej transformacji energetycznej Ocena funkcjonowania rynku mocy w Polsce, Towarzystwo Gospodarcze Polskie Elektrownie, Warszawa, wrzesień 2024 r.
3. https://www.enelx.com/pl/pl/aktualnosci/raport-enelx-dsr-na-rynku, dostęp: 25.09.2025 r.
4. https://elektrum.com.pl/blog/czym-jest-usluga-dsr-i-jakie-firmy-moga-z-niej-korzystac/, dostęp: 25.09.2025 r.
5. https://magazynfotowoltaika.pl/dsr-na-rynku-mocy-raport, dostęp: 25.09.2025 r.