Usługa DSR w optymalizacji kosztów biznesowych

Ceny energii utrzymują się na wysokim poziomie. To sprawia, że przedsiębiorstwa szukają sposobów na zmniejszenie wysokości rachunków. Jednym z rozwiązań jest DSR (Demand Side Response) – strategia zarządzania zużyciem energii, dzięki której firma otrzymuje wynagrodzenie za samą gotowość do redukcji zużycia prądu w krytycznych momentach. Na czym polega usługa DSR? W jaki sposób przyczynia się do obniżenia wydatków na energię w firmie?

Spis treści:

1. Czym jest strategia DSR?
2. Na czym polega strategia DSR?
3. Kto może skorzystać ze strategii DSR?
4. Jak DSR pomaga optymalizować koszty energii w firmie?

Czym jest strategia DSR?

DSR (ang. Demand Side Response) to mechanizm, w ramach którego odbiorcy energii dobrowolnie i tymczasowo redukują lub przesuwają w czasie swoje zużycie prądu na wezwanie operatora systemu elektroenergetycznego. Działanie to podejmowane jest w momentach szczytowego obciążenia sieci lub zagrożenia niedoborem mocy, aby odciążyć krajowy system energetyczny i zapobiegać awariom oraz przerwom w dostawach prądu. Zamiast więc uruchamiać dodatkowe (często kosztowne lub emisyjne) rezerwy energii, operator może poprosić uczestników programu DSR o czasowe zmniejszenie poboru mocy, co pomaga zbalansować popyt i podaż energii w krytycznych chwilach.

DSR jest częścią tzw. rynku mocy, czyli mechanizmu wprowadzonego na mocy ustawy z grudnia 2017 roku, w celu zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju. W jego ramach wynagradzana jest nie tylko produkcja energii, lecz także gotowość do zmniejszenia lub zwiększenia poboru energii na żądanie operatora.

Program DSR wystartował pilotażowo już w 2017 roku, a obecnie DSR działa stabilnie na polskim rynku energii – łączna moc zakontraktowana w ostatnich aukcjach to kilkaset MW. Świadczy to o tym, że DSR stał się ważnym elementem krajowej strategii energetycznej, zyskując zaufanie wielu przedsiębiorstw i operatora systemu.

Na czym polega strategia DSR?

Przedsiębiorstwo o dużym zużyciu energii podpisuje umowę (najczęściej za pośrednictwem tzw. agregatora) z operatorem rynku mocy. Na podstawie tej umowy firma zobowiązuje się do obniżenia poboru mocy lub przesunięcia go na inny czas w razie otrzymania stosownego wezwania. 

Wezwania takie występują tylko w sytuacjach wyjątkowych i dotyczą wyłącznie okresów największego zapotrzebowania na energię, gdy rezerwy mocy w systemie są niewystarczające lub ich uruchomienie byłoby zbyt drogie. Może to mieć miejsce podczas upalnych dni (gdy klimatyzacja masowo podbija zużycie prądu), przy niespodziewanej awarii dużej elektrowni, bardzo niskiej generacji z OZE (np. brak wiatru) lub innych zdarzeń losowych w sieci. Zawsze jest to sytuacja przejściowa.

Uczestnictwo w DSR jest w pełni dobrowolne i elastyczne. Przedsiębiorstwo samodzielnie określa, jaką część obciążenia i które urządzenia może czasowo wyłączyć lub ograniczyć, aby spełnić wymóg redukcji. Może to oznaczać np. zmiany w harmonogramie produkcji, wyłączenie na krótki czas mniej krytycznych maszyn, ograniczenie pracy energochłonnych systemów (pomp, chłodziarek, pieców itp.) lub przełączenie się na zasilanie z własnego agregatu prądotwórczego, jeśli taki jest dostępny.

Ważne jest, że o nadchodzącej potrzebie redukcji firma zawczasu otrzymuje powiadomienie – zwykle z co najmniej kilkugodzinnym wyprzedzeniem. Dzięki temu można odpowiednio przygotować zakład do działania w trybie ograniczonego poboru, minimalizując wpływ na ciągłość procesów biznesowych. W praktyce operatorzy wzywają do redukcji mocy sporadycznie w ciągu roku, gdy wystąpi kumulacja niekorzystnych czynników.

Kto może skorzystać ze strategii DSR?

Udział w DSR mogą brać firmy dysponujące odpowiednim potencjałem do redukcji poboru. W praktyce są to przedsiębiorstwa o dużym zużyciu energii (zdolne zmniejszyć obciążenie o co najmniej kilkaset kilowatów) lub posiadające własne źródła energii i elastyczność w profilu zużycia. 

Jak DSR pomaga optymalizować koszty energii w firmie?

Strategia DSR może zredukować koszty operacyjne przedsiębiorstwa, zwłaszcza tych związanych ze zużyciem energii elektrycznej. Udział w tym programie przekłada się na oszczędności w kilku obszarach jednocześnie.

Niewątpliwą korzyścią jest obniżenie rachunków za energię dzięki mniejszemu zużyciu w szczycie – DSR ułatwia firmie lepsze zarządzanie profilem zużycia prądu, co pozwala unikać poboru energii w godzinach szczytowego zapotrzebowania, kiedy ceny i opłaty są najwyższe. Zamiast pobierać drogą energię w szczycie dnia, przedsiębiorstwo może przesunąć część zużycia na godziny pozaszczytowe (np. nocne), gdy stawki za prąd są niższe. Taka zmiana ogranicza zużycie w najdroższym taryfowo okresie, więc miesięczne faktury za energię ulegają zauważalnemu zmniejszeniu.

Bezpośrednią korzyścią DSR jest gwarantowane wynagrodzenie pieniężne, jakie firma otrzymuje za samą deklarację gotowości do ograniczania poboru mocy. Operator systemu wypłaca uczestnikom programu regularne premie finansowe z tytułu utrzymywania w dyspozycji określonej redukcji mocy. Co istotne, wynagrodzenie to jest wypłacane niezależnie od tego, czy do redukcji faktycznie doszło, czy nie – już sama gotowość jest nagradzana. Dla przedsiębiorstwa oznacza to stały dopływ dodatkowych środków, które zasilają budżet firmy. Skala wypłat zależy od zadeklarowanego wolumenu redukcji – przykładowo za 1 MW dostępnej redukcji można uzyskać nawet kilkaset tysięcy złotych rocznie bonusu.

 Udział w DSR pomaga zmniejszyć stałe obciążenia na rachunku za prąd, takie jak opłata mocowa, naliczana firmom w dni robocze w godzinach od 7:00 do 21:59, w wysokości zależnej od zużycia prądu w tym czasie. Poprzez redukcję poboru w ramach DSR i przesunięcie go na pozostałe godziny doby, przedsiębiorstwo może znacząco obniżyć tę opłatę – nawet o ponad 80%.

Korzyścią jest też większa efektywność energetyczna i trwałe oszczędności. DSR zwykle wiąże się z wdrożeniem narzędzi monitorowania i analizy zużycia energii w firmie. Dzięki temu przedsiębiorca zyskuje lepszy wgląd w to, kiedy i gdzie zużywa najwięcej prądu, co umożliwia identyfikację obszarów do poprawy. Monitoring zużycia energii umożliwia trafniejsze planowanie oszczędności i optymalizację kosztów, np. poprzez dostosowanie taryfy do profilu poboru, eliminację przekroczeń mocy umownej czy modernizację najmniej efektywnych energetycznie urządzeń. 

Korzystając z DSR, firma aktywnie przyczynia się do stabilności krajowego systemu energetycznego, co zmniejsza ryzyko wystąpienia poważnych awarii sieci czy niekontrolowanych blackoutów. To z kolei oznacza mniejsze prawdopodobieństwo, że przedsiębiorstwo zostanie zaskoczone nagłą przerwą w zasilaniu i poniesie straty z tytułu przestoju produkcji. Innymi słowy, DSR działa jak polisa chroniąca przed skutkami kryzysów energetycznych – im więcej firm bierze udział w programie, tym stabilniejsze są dostawy prądu w skali kraju, na czym pośrednio zyskują wszyscy odbiorcy.

Warto też wspomnieć o korzyściach wizerunkowych i środowiskowych. Uczestnictwo w programie oznacza, że firma wspiera bezpieczeństwo energetyczne Polski, co można komunikować klientom i partnerom, wzmacniając swój wizerunek społecznie odpowiedzialnego biznesu. Ponadto DSR sprzyja integracji odnawialnych źródeł energii – elastyczne zarządzanie popytem pozwala lepiej wykorzystać tanią, zieloną energię dostępną w określonych godzinach (np. nadwyżki z farm wiatrowych w wietrzne noce), co przyczynia się do redukcji emisji CO₂ i realizacji celów zrównoważonego rozwoju. Te aspekty mogą nie przekładać się bezpośrednio na rachunki za prąd, ale zwiększają konkurencyjność firmy na rynku i jej atrakcyjność dla świadomych ekologicznie klientów.

Źródła:

1. https://wysokienapiecie.pl/76771-jak-przedsiebiorstwa-moga-placic-mniej-za-energie, dostęp: 6.08.2025 r.
2. https://www.enelx.com/pl/pl/aktualnosci/raport-enelx-dsr-na-rynku, dostęp: 6.08.2025 r.
3. https://biznes.pap.pl/wiadomosci/energia/raport-polityki-insight-i-enel-x-dsr-zmienia-polska-energetyke-dalszy-rozwoj, dostęp: 6.08.2025 r.
4. https://www.ure.gov.pl/en/communication/news/413,Electricity-Market-The-President-of-URE-Announces-Final-Results-of-The-2029-Main.html, dostęp: 6.08.2025 r.
5. https://biznes.pap.pl/wiadomosci/energia/photon-energy-nv-72025-photon-energy-group-secures-polish-capacity-market, dostęp: 6.08.2025 r.
6. https://www.photonenergy.com/article/photon-energy-group-secures-polish-capacity-market-contracts-for-316-mw-locking-in-revenues-of-eur-13-million-for-2025, dostęp: 6.08.2025 r.