Fotowoltaika dla firm – jak zmaksymalizować oszczędności po zmianach w systemie net-billing

Rosnące koszty energii elektrycznej oraz dążenie do wdrożenia polityki zrównoważonego rozwoju powodują, że przedsiębiorcy coraz częściej decydują się na inwestycje w odnawialne źródła energii (OZE). Fotowoltaika pozostaje jednym z najchętniej wybieranych rozwiązań. Od 2022 r. firmy korzystające z instalacji PV rozliczają się w nowym systemie net-billingu. W kolejnych latach uległ on dalszym modyfikacjom. Jak wpłynęły one na sposób zarządzania energią? Jak firmy mogą zwiększyć oszczędności w obecnych realiach rynkowych?

Spis treści

1. Net-metering a net-billing – różnice w rozliczaniu energii
2. Jakie zmiany w systemie net-billing obowiązują od 2025 r.?
3. Jakie wyzwania przed przedsiębiorstwami stawia rozliczanie net-billing?
4. Jak podejść strategicznie do optymalizacji oszczędności rozliczeniu net-billing?

Net-metering a net-billing – różnice w rozliczaniu energii

Przed 2022 r. prosumenci rozliczali się z wytwarzanej energii na zasadzie net-meteringu. Oznaczało to możliwość bezgotówkowego bilansowania energii. Nadprodukcja trafiała do sieci, ale jej wytwórca mógł odebrać energię w określonej proporcji w późniejszym czasie, kiedy instalacja fotowoltaiczna nie pokrywała bieżącego zapotrzebowania, np. nocą. Ten system rozliczeń energii działał na zasadzie „magazynu sieciowego”, gdzie energia była „zdeponowana” i odbierana bez uwzględnienia jej realnej wartości rynkowej.

Wprowadzenie systemu net-billing zmieniło wyraźnie zasady rozliczania. Obecnie energia oddana do sieci jest sprzedawana po cenie rynkowej. Najpierw była to cena miesięczna, a od lipca 2024 roku obowiązuje model godzinowy, oparty na rynku dnia następnego Towarowej Giełdy Energii (TGE). Nie odbiera się więc już tej samej energii w określonej proporcji, lecz trzeba ją odkupić w innym momencie po bieżącej cenie zakupu z sieci, która często jest wyższa od ceny sprzedaży. Taka zmiana premiuje więc podmioty, które są w stanie zużywać energię w czasie jej produkcji i tym samym minimalizować konieczność korzystania z sieci. Warto też zaznaczyć, że nadanie każdej kilowatogodzinie energii wartości finansowej, pozwala lepiej kontrolować zużycie energii i tym samym wysokość rachunków za prąd. Same rozliczenia są też bardziej przejrzyste.

Jak informuje Urząd Regulacji Energetyki (URE), prosumenci, którzy przyłączyli mikroinstalację do sieci do 31 marca 2022 r. mogą nadal korzystać z systemu rozliczeń energii net-metering do 31 grudnia 2027 r. Od 1 stycznia 2028 r. wszystkich prosumentów obejmie już net-billing. Z kolei ci, którzy uzyskali przyłączenie po 31 marca 2022 r., rozliczają się wyłącznie według zasad net-billingu. Nie mogą wybrać alternatywy.

Jakie zmiany w systemie net-billing obowiązują od 2025 r.?

Przede wszystkim przyjęto system rozliczeń godzinowych zamiast miesięcznych. To oznacza oczywiście większą zmienność cen i jednocześnie mobilizuje do lepszego zarządzania energią w firmie. Najniższe ceny są w okresie największej produkcji, a najwyższe w okresach niedoboru, czyli przede wszystkim nocą.

Dużą zmianą jest też zlikwidowanie możliwości zdeponowania energii w sieci z możliwością jej późniejszego odebrania (w określonej proporcji). Obecnie oddana nadprodukcja jest sprzedawana, a środki z tego tytułu są przesyłane na konto prosumenta, z którego środki mogą być wykorzystane na zakup energii w okresie niedoboru.

Warto też pamiętać o opłatach przy net-billingu, związanych z przesyłem energii oraz utrzymaniem sieci. Jest to standardowa praktyka w rozliczeniach energii elektrycznej, niemniej warto uwzględnić ją w kalkulacji opłacalności i rozważaniu zainwestowania w magazyn energii.

Jakie wyzwania przed przedsiębiorstwami stawia rozliczanie net-billing?

Net-billing wymaga od przedsiębiorców nowego podejścia do zarządzania energią. Samo posiadanie instalacji fotowoltaicznej nie gwarantuje już wysokich oszczędności. Istotne staje się zminimalizowanie ilości energii przekazywanej do sieci i maksymalne zużycie jej na potrzeby własne, najlepiej w czasie rzeczywistej produkcji. To szczególnie istotne w branżach, gdzie profil zużycia nie pokrywa się z krzywą produkcji fotowoltaiki, np. w firmach pracujących zmianowo lub w biurach o niskim zużyciu energii po południu.

Dodatkowo, firmy muszą zmierzyć się z dużą zmiennością cen energii na rynku. Jak pokazują dane TGE, ceny godzinowe potrafią wahać się od kilkunastu do kilkuset złotych za MWh w zależności od pory dnia, dnia tygodnia i sezonu. To sprawia, że wartość energii oddawanej do sieci staje się trudna do przewidzenia.

Jak podejść strategicznie do optymalizacji oszczędności rozliczeniu net-billing?

Aby zyskać jak najwięcej korzyści z net-billingu, firmy muszą wdrożyć szereg działań ukierunkowanych na inteligentne zarządzanie energią. Priorytetem jest analiza profilu zużycia energii elektrycznej (zarówno dobowo, jak i sezonowo). Dzięki temu możliwe jest lepsze dopasowanie mocy instalacji fotowoltaicznej do rzeczywistych potrzeb przedsiębiorstwa i minimalizuje straty finansowe wynikające z konieczności sprzedaży nadwyżek po aktualnych cenach rynkowych.

Duże znaczenie ma także inwestycja w technologie wspierające autokonsumpcję. W przypadku firm przemysłowych warto rozważyć przesunięcie części energochłonnych procesów na godziny pracy instalacji PV. W branżach, gdzie to niemożliwe, alternatywą mogą być magazyny energii, które umożliwiają przechowanie nadmiaru produkowanej energii i wykorzystanie jej wtedy, gdy ceny są najwyższe.

Coraz większą rolę odgrywają również systemy EMS (Energy Management Systems), które monitorują produkcję i zużycie energii w czasie rzeczywistym, a także przewidują zmiany zapotrzebowania. Takie rozwiązania pozwalają na dynamiczne zarządzanie obciążeniem i zwiększenie efektywności wykorzystania energii z PV. W przypadku firm posiadających wiele lokalizacji lub instalacji, systemy EMS pozwalają na ich integrację i optymalizację w skali całego przedsiębiorstwa.

W niektórych przypadkach korzystne może być również wdrożenie hybrydowych systemów energetycznych, łączących fotowoltaikę z innymi źródłami, takimi jak pompy ciepła, układy kogeneracyjne czy turbiny wiatrowe. Pozwala to na zróżnicowanie portfela energetycznego i zwiększenie niezależności od zewnętrznych dostawców.

Źródła:

1. https://www.tge.pl/energia-elektryczna-rdn, dostęp: 26.05.2025 r.
2. Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. 2015 poz. 478), https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20150000478/U/D20150478Lj.pdf, dostęp: 26.05.2025 r. 
3. https://enerad.pl/cena-odkupu-sprzedazy-energii-z-fotowoltaiki-net-billing-rcem/, dostęp: 26.05.2025 r.
4. https://www.ure.gov.pl/pl/urzad/informacje-ogolne/aktualnosci/12551,Raport-URE-w-Polsce-dziala-juz-15-mln-mikroinstalacji-OZE.html, dostęp: 26.05.2025 r.