Magazyny energii dla sektora MŚP – czy to się opłaca?

Trudne do przewidzenia wzrosty cen prądu, przerwy w dostawie energii elektrycznej, wyłączenia instalacji fotowoltaicznej w godzinach szczytu –  z wszystkimi tymi problemami mierzą się przedsiębiorcy sektora MŚP. Jednym ze sposobów, aby zoptymalizować zużycie energii, zwiększyć autokonsumpcje i uniezależnić się od dostaw z sieci, jest zainwestowanie w nowoczesny system magazynowania energii.

Przed jakimi wyzwaniami energetycznymi stoi sektor MŚP?

Małe i średnie firmy w Polsce mierzą się z gwałtownym wzrostem cen prądu. W 2022 r. średnia cena w taryfie G11 wynosiła około 0,72 zł/kWh brutto (przy obniżonym VAT i zniesionej akcyzie). Natomiast w 2023 r. wprowadzono rządowe zamrożenie cen energii do określonych limitów zużycia. Maksymalna cena dla małych i średnich przedsiębiorstw została wówczas ustalona do 30 września na poziomie ok. 0,97 zł/kWh brutto, a od 1 października na poziomie ok. 0,85 zł/kWh brutto. W praktyce, po przekroczeniu rządowych limitów, ceny rynkowe dla firm mogły być znacznie wyższe – sięgały nawet 1,83 zł/kWh brutto, zwłaszcza dla tych, którzy mieli wyższe zużycie.

Jak wynika z raportu, „Reakcje biznesu na szok energetyczny” opracowanego przez Polski Instytut Ekonomiczny, aż 60% firm twierdzi, że ceny energii elektrycznej utrudniają im funkcjonowanie. W zależności od branży udział kosztów energii w ogólnych kosztach prowadzenia działalności waha się od 0,5% do 12,2%. 

Ale rosnące ceny prądu to niejedyny problem sektora MŚP. Firmy coraz silniej odczuwają potrzebę stabilnego i nieprzerwanego zasilania energią elektryczną. Nieregularna praca dużych farm fotowoltaicznych i wiatrowych oraz szczytowe zapotrzebowanie na energię powodują ryzyko przerw w dostawie prądu, co przekłada się na wzrost kosztów działalności.

Z danych Polskich Sieci Elektroenergetycznych (PSE) wynika, że w 2023 r. wskaźnik przeciętnego systemowego czasu trwania przerwy (AIT) w dostawie energii elektrycznej, obejmujący przerwy planowane i nieplanowane, wyniósł ok. 17 minut na odbiorcę rocznie, podczas gdy w 2024 r. już ok. 32 min. Wskaźnik energii elektrycznej niedostarczonej (ENS) wyniósł w 2023 r. 131,81 MWh, a w 2024 r. 232,47 MWh, co obrazuje łączną energię utraconą z powodu przerw w dostawie.

Część firm reaguje na te trudności ograniczeniami produkcji albo podniesieniem cen produktów i usług. Niemal 40% podmiotów zdecydowało się na inną strategię – zrealizowało lub zaplanowało inwestycje przyczyniające się do redukcji kosztów energii (w tym termomodernizacja, inwestycja w OZE). Kolejnym krokiem, jaki warto postawić w drodze do niezależności energetycznej i oszczędności, jest wdrożenie magazynów energii. 

Jak działa system magazynowania energii?

Magazyn energii działa jak akumulator energii elektrycznej – przechowuje nadmiar prądu wytworzonego w ciągu dnia przez panele słoneczne i oddaje go, gdy firma go potrzebuje. Dzięki temu przedsiębiorstwo może konsumować więcej wyprodukowanej przez siebie energii (zamiast sprzedawać ją do sieci) oraz ograniczać zużycie z zewnętrznej sieci w szczytach zapotrzebowania. W praktyce, zainstalowanie magazynów energii oznacza niższe rachunki za prąd i mniejsze obciążenie sieci dystrybucyjnej. 

Wdrożenie magazynów energii do firmy staje się coraz tańsze – spadają ceny baterii oraz dostępne są dotacje (np. programy rządowe wspierające OZE), co dodatkowo skraca czas zwrotu inwestycji. Analizy pokazują, że oszczędności mogą sięgać do niemal 1,60 zł za każdą kWh przesuniętą ze szczytu produkcji na godziny wysokich taryf.

Ponadto zainstalowanie magazynów energii zwiększa elastyczność energetyczną – może wspierać bilansowanie sieci i reagować na wahania cen (im większa różnica cenowa między kupnem a sprzedażą, tym większy zysk z akumulatora). W efekcie rozwój magazynowania energii w firmie efektywnie kompensuje wahania OZE i pozwala lepiej wykorzystać instalację, co rozwiązuje opisane wyżej problemy sektora MŚP.

Korzyści ekonomiczne i finansowe wdrożenie magazynów energii elektrycznej

Jak wyjaśnia Urząd Regulacji Energetyki (URE), zainstalowanie magazynów energii pozwala ograniczyć czas przerw w dostawie prądu i poprawić jakość zasilania, a jednocześnie usprawnia współpracę sieci z lokalnymi źródłami OZE. W praktyce firmy sektora MŚP szukają rozwiązań, które zrównoważą niestabilne dostawy z OZE i ograniczą uzależnienie od coraz droższej energii sieciowej.

Magazyny energii umożliwiają firmom wygenerowanie realnych oszczędności:

• Niższe rachunki i uniezależnienie od rosnących cen prądu, zwłaszcza w przypadku firm o dużym zapotrzebowaniu energetycznym.
• Zminimalizowanie strat związanych z oddawaniem nadwyżek do sieci.
• Niezależność i bezpieczeństwo – własna bateria zabezpiecza firmę przed awariami sieci i nagłymi skokami cen energii. W razie problemów z dostawą energii zasila krytyczne urządzenia przedsiębiorstwa.
• Dostęp do taniej energii, wtedy gdy firma najbardziej jej potrzebuje.
• Zwiększenie autokonsumpcji – wykorzystana zostaje większa część energii wytworzonej na miejscu, zamiast oddawać ją do sieci, co też pozwala uniknąć zakupu drogiej energii w godzinach szczytu.
• Zabezpieczenie na wypadek przerw w dostawie prądu.
• Proekologiczny wizerunek – Z punktu widzenia ESG, zainstalowanie magazynów energii to dowód na innowacyjność firmy i dbanie o ekologię. Z kolei niższe zużycie paliw kopalnych i mniejsze emisje CO₂ poprawiają wizerunek przedsiębiorstwa.

Dofinansowanie magazynów energii

Aby uczynić inwestycję w system magazynowania energii jeszcze bardziej opłacalną, przedsiębiorcy z sektora MŚP, mogą skorzystać z dostępnych form dofinansowania ze środków krajowych i unijnych.

Z programu „Magazyny energii elektrycznej i związana z nimi infrastruktura dla poprawy stabilności polskiej sieci elektroenergetycznej” średnie firmy mogą uzyskać do 55% całkowitych kosztów inwestycji, a małe do 65% w ramach dotacji. Z kolei pożyczka na warunkach rynkowych lub preferencyjnych może objąć 100% kosztów kwalifikowanych. 

W ramach naboru ogłoszonego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) można ubiegać się o dofinansowanie budowy magazynów energii o mocy co najmniej 2 MW oraz pojemności co najmniej 4 MWh (wraz z testami i odbiorami).

Nabór trwa od 4.04.2025 r. do 30.05.2025 r.

Warto też na bieżąco śledzić programy regionalne oferujące dofinansowania budowy magazynów energii. Przykładowo, Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach ogłosił nabór wniosków w ramach programu „OZE na start”. Dotację w wysokości do 30% kosztów kwalifikowanych (maksymalnie 200 tys. zł) można uzyskać także na budowę magazynów energii w połączeniu z instalacją fotowoltaiczną.

Nabór wniosków trwa od 07.04.2025 r. do 13.06.2025 r.

Źródła:

1. Dębkowska, K., Klucznik, M., Maj, M., Szymańska, A., Wejt-Knyżewska, A., Reakcje biznesu na szok energetyczny, Polski Instytut Ekonomiczny, Warszawa 2023.
2. https://www.gkpge.pl/dla-firm/maksymalna-cena-pradu, dostęp: 15.05.2025 r.
3. Rynek Fotowoltaiki w Polsce 2024, Instytut Energetyki Odnawialnej Sp. z o.o., https://cdn.bsbox.pl/files/hestia_elearning/NGE7MDA_/documents/raport_rynek_fotowoltaiki_2024.pdf, dostęp: 15.05.2025 r.
4. https://www.pse.pl/dane-systemowe/praca-kse/czas-trwania-przerw-w-dostarczaniu-energii-elektrycznej, dostęp: 15.05.2025 r.
5. Magazynowanie energii elektrycznej – Raport 2024, Urząd Regulacji Energetyki, Warszawa 2024.
6. https://www.gramwzielone.pl/magazynowanie-energii/20143997/magazyny-energii-i-systemy-hybrydowe-ceny-godzinowe-zwieksza-ich-oplacalnosc#:~:text=1,w%20ci%C4%85gu%20roku%2C%20oszcz%C4%99dno%C5%9Bci%20wynios%C4%85, , dostęp: 15.05.2025 r.
7. https://www.gov.pl/web/nfosigw/rusza-nabor-wnioskow-na-dofinansowanie-magazynow-energii-z-budzetem-4-mld-zl, dostęp: 15.05.2025 r.